Garry Kasparov is de grootste veelvraat uit de schaakgeschiedenis. Als hij meedeed aan een toernooi, was de vraag niet of hij zou winnen, maar met hoeveel punten afstand. Hij vernietigde en vermorzelde zoals we eerder alleen Morphy, Aljechin en Fischer hadden zien doen, maar dan over een veel langere periode. Niemand is langer nummer één van de wereld geweest, niemand heeft meer ratingprestaties, in klassieke toernooien of tweekampen, van 2800+ afgeleverd.

Concentreren we ons op de Pd4’s van Kasparov, dan wacht ons weelde. Met wit greep Kasparov gewoonlijk veel ruimte, om zijn tegenstanders vervolgens te overweldigen. De opmars d4-d5, ruimte scheppend voor een allesoverheersend Pd4, prijkt meermaals in zijn witte nalatenschap. Met zwart is Pd4 een zeldzamer zet, hoewel ze geregeld opduikt in een gelukte Konings-Indiër of een knappe dynamische counterpartij bekroont. Weldra zie je daar het meest memorabele voorbeeld van.

Eerst willen we stilstaan bij veelvraten van Pd4-uitvoeringen. In de volgende twee partijen etaleerde Kasparov de pendule-Pd4, een zeldzame delicatesse. De pendule-Pd4 gaat als volgt: men spele Pd4 (hoera!), springt vervolgens naar een ander veld (boe!) en keert triomfantelijk naar d4 (hoera! hoera!). We beginnen bij Kasparov-Bukic, Banja Luka 1979.

Zwart heeft net de torens geruild en verkoos daarmee een verloren paardeindspel. Heel moeilijk is de winstvoering niet; Kasparov koos wel de elegantste voltooiing: 61.Pd4! (hoera) Ke7 62.e6 Pg2 63.Pc6+ (boe) Ke8 64.Kd6 Ph4 65.Pd4 (hoera) g5 66.Ke5 g4 67.Kf6 1–0.

De volgende pendule toverde Kasparov tegen de ons onlangs ontvallen Jan Timman op het bord. Net tot wereldkampioen gekroond speelde Kasparov eind 1985 een match van zes partijen tegen Timman. De stukken vlogen ervan af: Timman was ook in topvorm. Voor de laatste partij stond het 3-2 voor Kasparov. Precies het juiste moment om te toveren:

14.Pd4 (hoera) Df6 15.0–0 Pxd3 16.Dxd3 e5 17.Pxf5 (boe) Lc8 18.Pd4!!? (hoera) exd4 19.cxd4  en de pionnen bulldozerden zwart van het bord: 1-0 na 45 zetten.

Zo’n groot schaker levert ook een allergrootste Pd4 af. De datum: 9 november 1985. De plaats: Moskou. De 72^e partij in minder dan twee jaar tussen wereldkampioen Karpov en uitdager Kasparov. Karpov moet deze partij winnen; anders is hij zijn kroon kwijt. Hij heeft wit en opent met 1.e4. Kasparov antwoordt met de Scheveningen-variant van het Siciliaans. Karpov snelt met zijn pionnen op de koningsvleugel naar voren, Kasparov stelt zich profylactisch op. Met name de manoeuvre Te8-e7, Tc8-e8, als profylaxe tegen f4-f5, is onvergetelijk. Als de tijdnoodfase nadert, opent Kasparov met een pionoffer de stelling. Hij plaagt Karpov met een zetherhaling waarop de wereldkampioen niet kan ingaan. Een schijnoffer levert Kasparov het loperpaar op. De stukken staan overal op het bord, maar Kasparov controleert de chaos. Zet 40: Karpov probeert een laatste truc in de stelling te vlechten. Zo helpt hij zijn eigen stelling finaal om zeep. Enkele geforceerde zetten verder kan Kasparov de genadeklap uitdelen:

42…Pd4+ Wereldkampioen.